Cách tính diện tích kho hàng và sức chứa kho hiệu quả

Diện tích kho không đơn giản là chiều dài nhân chiều rộng. Một kho rộng nhưng bố trí nhiều lối đi, khai thác chiều cao thấp hoặc lựa chọn hệ thống kệ không phù hợp vẫn có thể có sức chứa thấp hơn một kho nhỏ được thiết kế khoa học. Vì vậy, khi xây mới, thuê kho hoặc cải tạo hệ thống lưu trữ, doanh nghiệp nên tính đồng thời diện tích sàn, diện tích lưu trữ thực tế và sức chứa theo pallet hoặc đơn vị hàng hóa.

Bài viết dưới đây hướng dẫn cách tính diện tích kho hàng và sức chứa kho theo phương pháp đơn giản, giúp doanh nghiệp có cơ sở ban đầu để thiết kế layout và lựa chọn hệ thống kệ phù hợp.

1. Diện tích kho hàng là gì?

Diện tích kho hàng là tổng diện tích mặt bằng được sử dụng cho hoạt động lưu trữ và vận hành kho. Tuy nhiên, không phải toàn bộ diện tích nhà kho đều có thể đặt hàng hoặc lắp kệ.

Một kho thường bao gồm nhiều khu vực:

• Khu vực lưu trữ hàng hóa.
• Khu nhận hàng và kiểm tra.
• Khu xuất hàng.
• Khu picking, đóng gói.
• Khu staging.
• Lối đi cho người và xe nâng.
• Khu vực thiết bị, kỹ thuật.
• Văn phòng và các khu vực phụ trợ.

 

Do đó cần phân biệt diện tích kho tổng và diện tích lưu trữ thực tế.

Ví dụ, một kho có diện tích 1.000 m² không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể sử dụng toàn bộ 1.000 m² để đặt pallet. Một phần diện tích phải dành cho lối đi, nhập – xuất hàng và các hoạt động vận hành.

Đây cũng là lý do khi tính sức chứa, doanh nghiệp không nên chỉ lấy diện tích nhà kho chia cho diện tích một pallet.

Tìm hiểu thêm: Pallet là gì? Các loại Pallet phổ biến hiện nay?

2. Vì sao cần tính diện tích và sức chứa kho?

Tính đúng diện tích giúp doanh nghiệp xác định cần thuê hoặc xây kho lớn bao nhiêu dựa trên lượng hàng cần lưu trữ. Kho quá nhỏ dễ gây ùn tắc, thiếu vị trí lưu hàng và khó tổ chức nhập - xuất; ngược lại, thuê diện tích quá lớn làm tăng chi phí mặt bằng và vận hành.

Quan trọng hơn, diện tích sàn chưa phản ánh đầy đủ sức chứa. Hai kho cùng 1.000 m² nhưng một kho sử dụng kệ 2 tầng và một kho khai thác 5 tầng có thể có số vị trí pallet rất khác nhau.

Vì vậy, bài toán nên được nhìn theo ba thông số:

• Diện tích kho
• Diện tích dành cho lưu trữ 
• Sức chứa thực tế.
  
  

3. Cách tính diện tích kho hàng

Bước 1: Tính tổng diện tích sàn kho

Với kho hình chữ nhật, công thức cơ bản:

Diện tích kho = Chiều dài × Chiều rộng

Ví dụ kho dài 50 m, rộng 30 m:

50 × 30 = 1.500 m²

Nếu mặt bằng có hình dạng phức tạp, có thể chia thành các khu vực hình học đơn giản, tính riêng từng phần rồi cộng lại.

Bước 2: Xác định diện tích không dùng để lưu trữ

Tiếp theo cần xác định những khu vực không thể đặt kệ hoặc hàng hóa như khu nhập hàng, xuất hàng, đóng gói, văn phòng và khu kỹ thuật.

Có thể tính:

Diện tích lưu trữ = Tổng diện tích kho – Diện tích phục vụ vận hành

Giả sử kho 1.500 m² sử dụng:

• 150 m² cho nhận và kiểm tra hàng
• 120 m² cho staging và xuất hàng
• 50 m² cho đóng gói
• 30 m² cho văn phòng và khu kỹ thuật

 

Diện tích còn lại:

1.500 - (150 + 120 + 50 + 30) = 1.150 m²

Tuy nhiên, 1.150 m² vẫn chưa phải toàn bộ diện tích đặt kệ, bởi cần tiếp tục bố trí lối đi cho xe nâng, lối giao thông và khoảng trống vận hành.

Không nên sử dụng một tỷ lệ cố định cho mọi kho. Diện tích dành cho vận hành thay đổi đáng kể theo loại hàng, throughput, phương tiện nâng chuyển và mô hình kinh doanh.

4. Cách tính sức chứa kho hàng theo pallet

Đối với kho sử dụng pallet, số vị trí pallet thường là cách đánh giá sức chứa trực quan hơn diện tích m².

Một phép ước tính cơ bản là:

Sức chứa = Số vị trí pallet trên một tầng × Số tầng lưu trữ

Ví dụ layout sau khi thiết kế có:

• 50 khoang kệ;
• mỗi khoang chứa 2 pallet/tầng;
• 4 tầng lưu trữ.

 

Sức chứa lý thuyết:

50 × 2 × 4 = 400 vị trí pallet

Cách tính này phù hợp hơn việc chỉ lấy diện tích sàn chia cho kích thước pallet vì nó phản ánh cấu hình kệ thực tế.

Một phương pháp ước tính khác là lấy diện tích lưu trữ chia cho footprint của một vị trí pallet rồi nhân với số tầng. Tuy nhiên, diện tích đầu vào phải là diện tích thực sự có thể bố trí vị trí lưu trữ; nếu chưa loại trừ lối đi và khu vận hành, kết quả sẽ bị phóng đại.

Ví dụ cụ thể

Doanh nghiệp cần lưu 600 pallet, sử dụng kệ Selective với:

• 2 pallet/khoang/tầng
• 4 tầng lưu trữ.

 

Số pallet mỗi khoang:

2 × 4 = 8 pallet

Số khoang cần thiết:

600 ÷ 8 = 75 khoang

Từ 75 khoang này, doanh nghiệp mới tiếp tục bố trí thành các dãy kệ và tính diện tích dựa trên kích thước khoang, chiều sâu kệ, lối đi xe nâng và các khu chức năng.

Đây là cách tiếp cận chính xác hơn:

Nhu cầu pallet → cấu hình kệ → số khoang → layout → diện tích kho cần thiết.

Thay vì chọn trước một diện tích kho rồi cố gắng đưa toàn bộ hàng hóa vào đó.

5. Có nên tính sức chứa kho theo m³?

Có, đặc biệt đối với kho chứa hàng rời, carton hoặc hàng có kích thước đa dạng.

Thể tích kho lý thuyết được tính:

Thể tích kho = Chiều dài × Chiều rộng × Chiều cao khai thác

Ví dụ:

Kho 1.000 m² có chiều cao khai thác 8 m thì diện tích sử dụng:

1.000 × 8 = 8.000 m³

Nhưng 8.000 m³ không phải 8.000 m³ sức chứa hàng hóa thực tế. Không gian phía trên lối đi, khoảng hở kỹ thuật, kết cấu công trình, PCCC và khoảng trống giữa các tầng đều làm giảm thể tích có thể khai thác.

Do đó, m³ phù hợp để đánh giá mức độ tận dụng không gian, còn với kho pallet, số vị trí pallet thường hữu ích hơn khi lập kế hoạch sức chứa.

6. Những yếu tố ảnh hưởng đến sức chứa kho

Loại hàng hóa và pallet

Kích thước, trọng lượng và khả năng xếp chồng của hàng quyết định lượng không gian cần thiết. Hàng đồng nhất, pallet hóa tốt thường dễ tổ chức lưu trữ hơn hàng cồng kềnh hoặc có nhiều kích thước.

Eimskip dẫn kích thước pallet 1,1 × 1,1 m và 1,2 × 1,0 m như những kích thước thường gặp trong bài toán quy đổi sức chứa, nhưng doanh nghiệp nên sử dụng kích thước pallet thực tế của chính kho khi tính toán.

Chiều cao nhà kho

Đây là yếu tố dễ bị bỏ qua. Kho không chỉ có diện tích theo phương ngang mà còn có không gian theo phương đứng.

Ví dụ cùng một diện tích đặt kệ, nếu cấu hình cho phép tăng từ 3 lên 5 tầng lưu trữ thì số vị trí pallet có thể tăng đáng kể mà không cần mở rộng diện tích sàn. Số tầng có thể bố trí phụ thuộc vào chiều cao kho, chiều cao pallet, khoảng cách tầng và cấu hình hệ thống kệ.

Loại kệ kho hàng

Mỗi hệ thống kệ tạo ra mật độ lưu trữ khác nhau.

Selective có khả năng truy cập từng pallet tốt nhưng cần nhiều lối đi. Double Deep tăng chiều sâu lưu trữ. Drive-In giảm số lượng lối đi để tăng mật độ cho hàng có nhiều pallet cùng SKU. VNA khai thác lối đi hẹp và chiều cao. Radio Shuttle phù hợp với lưu trữ mật độ cao theo lane.

Do đó, thay đổi hệ thống kệ có thể làm thay đổi sức chứa ngay cả khi diện tích kho không đổi.

Lối đi và loại xe nâng

Chiều rộng lối đi phải phù hợp với bán kính quay, kích thước pallet và thông số vận hành của xe nâng.

Không nên lấy một con số chiều rộng lối đi chung áp dụng cho mọi kho. Counterbalance Forklift, Reach Truck và VNA Truck có yêu cầu vận hành khác nhau.

Đây cũng là lý do kệ và xe nâng nên được tính toán đồng thời trong quá trình thiết kế layout.

Khu vực nhập - xuất và staging

Tối đa hóa diện tích đặt kệ chưa chắc làm kho hoạt động hiệu quả.

Nếu khu nhận hàng, staging hoặc đóng gói quá nhỏ, pallet có thể phải chờ tại lối đi, gây ùn tắc và ảnh hưởng hoạt động xe nâng. Vì vậy, sức chứa cần được cân bằng với throughput của kho.

7. Cách tính tỷ lệ sử dụng sức chứa kho

Sau khi xác định tổng số vị trí lưu trữ, doanh nghiệp có thể theo dõi tỷ lệ sử dụng sức chứa:

Tỷ lệ sử dụng = Số vị trí đang sử dụng / Tổng số vị trí × 100%

Ví dụ kho có 1.000 vị trí pallet và hiện chứa 820 pallet:

820 ÷ 1.000 × 100 = 82%

Chỉ số này giúp doanh nghiệp theo dõi mức độ khai thác kho và dự báo thời điểm cần mở rộng.

Tuy nhiên, không nên coi 100% lấp đầy là mục tiêu tối ưu. Kho cần có vị trí trống để putaway, luân chuyển hàng, xử lý biến động tồn kho và duy trì khả năng truy xuất. Vì vậy, công suất vận hành thực tế thường thấp hơn công suất lý thuyết; mức phù hợp cần được xác định theo đặc điểm từng kho. Một số công cụ capacity planning cũng tách riêng “theoretical capacity” và “practical capacity” thay vì xem hai con số này là một.

8. Làm thế nào để tăng sức chứa mà không mở rộng kho?

Trước khi thuê thêm mặt bằng, doanh nghiệp nên đánh giá lại khả năng khai thác kho hiện tại.

Có thể bắt đầu bằng việc tận dụng chiều cao thay vì chỉ mở rộng theo chiều ngang. Nếu kết cấu công trình, hệ thống PCCC, thiết bị nâng và kệ cho phép, tăng số tầng lưu trữ có thể bổ sung đáng kể vị trí pallet.

Tiếp theo là tối ưu layout và hệ thống kệ. Với kho có ít SKU nhưng nhiều pallet mỗi SKU, hệ thống mật độ cao có thể phù hợp hơn Selective. Ngược lại, kho nhiều SKU cần truy xuất liên tục không nên hy sinh quá nhiều khả năng tiếp cận chỉ để tăng số pallet.

Doanh nghiệp cũng nên phân tích tồn kho theo ABC, đưa hàng luân chuyển nhanh đến vị trí thuận tiện, loại bỏ hàng tồn không cần thiết và sử dụng WMS để quản lý vị trí tốt hơn.

Quan trọng nhất, tối ưu sức chứa không có nghĩa nhét được nhiều hàng nhất, mà là đạt mật độ lưu trữ phù hợp trong khi vẫn đảm bảo nhập - xuất thuận lợi, an toàn và đáp ứng tốc độ vận hành.

9. Ví dụ tính diện tích và sức chứa kho hoàn chỉnh

Giả sử doanh nghiệp cần lưu trữ tối đa 800 pallet và lựa chọn kệ có cấu hình:

2 pallet/tầng × 4 tầng = 8 pallet/khoang

Số khoang cần:

800 ÷ 8 = 100 khoang

Nếu một khoang có footprint tham khảo 2,7 × 1,1 m:

2,7 × 1,1 = 2,97 m²

Diện tích footprint của 100 khoang:

2,97 × 100 = 297 m²

Nhưng doanh nghiệp không thể kết luận chỉ cần kho 297 m². Đây mới là diện tích footprint của kệ. Cần tiếp tục cộng không gian dành cho lối đi, nhận hàng, xuất hàng, staging, cột, khu kỹ thuật và các khoảng trống vận hành.

Vì vậy, phương pháp tốt nhất là:

Xác định lượng hàng cao điểm → số pallet cần lưu → chọn hệ thống kệ → tính số vị trí/khoang → thiết kế layout → xác định diện tích kho.

Việc thiết kế layout cụ thể quan trọng hơn sử dụng một “hệ số diện tích” chung cho mọi doanh nghiệp.

10. Kết luận

Hi vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu cách tính diện tích kho hàng và sức chứa kho dựa trên diện tích sàn, số pallet, số tầng kệ và không gian vận hành. Thay vì chỉ tính số m², doanh nghiệp nên đánh giá đồng thời diện tích sử dụng thực tế, chiều cao khai thác, số vị trí pallet, loại kệ và quy trình nhập - xuất để xác định nhu cầu kho chính xác hơn.

Nếu doanh nghiệp cần tối ưu sức chứa kho, Au Viet Rack cung cấp giải pháp tư vấn, thiết kế, sản xuất và lắp đặt hệ thống kệ kho hàng công nghiệp theo mặt bằng và nhu cầu lưu trữ thực tế. Việc lựa chọn đúng Selective, Double Deep, Drive-In, VNA, Radio Shuttle hay các hệ thống khác có thể giúp khai thác hiệu quả diện tích hiện có, đồng thời đảm bảo khả năng truy xuất và vận hành lâu dài.

Liên hệ với Au Viet Rack:

• Hotline: 0933 733 011 - 0944 873 938
• Email: info@auvietrack.com
• Website: Auvietrack.com
• Văn phòng: Tầng 3, Tòa nhà An Phú Plaza, 117-119 Lý Chính Thắng, Phường Xuân Hòa, TP. HCM
• Nhà máy sản xuất: F5/70D, Ấp 6, Xã Hưng Long, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam