An toàn kệ kho hàng: Các tiêu chuẩn và quy định cần biết

An toàn kệ kho hàng là yếu tố quan trọng trong quá trình thiết kế và vận hành kho, đặc biệt với hệ thống kệ tải trọng lớn, kệ pallet cao tầng và kho sử dụng xe nâng. Kệ cần được thiết kế phù hợp với tải trọng, kích thước hàng hóa, nền sàn và điều kiện vận hành. 

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần tuân thủ các yêu cầu về lắp đặt, sử dụng, kiểm tra và phòng cháy chữa cháy để hạn chế nguy cơ sập kệ, rơi hàng, va chạm và quá tải.

1. An toàn kệ kho hàng là gì?

An toàn kệ kho hàng là tổng hợp các yêu cầu về thiết kế, chế tạo, lắp đặt và vận hành nhằm đảm bảo hệ thống kệ có đủ khả năng chịu tải và duy trì sự ổn định trong điều kiện sử dụng thực tế.

Một hệ thống kệ an toàn cần kiểm soát các yếu tố chính:

• Tải trọng: Không vượt quá tải trọng thiết kế.
• Kết cấu: Upright, beam, giằng và các liên kết không bị hư hỏng nghiêm trọng.
• Lắp đặt: Kệ được lắp đúng thiết kế, có chân đế và bu lông neo phù hợp.
• Nền sàn: Đảm bảo khả năng chịu tải và độ ổn định cần thiết.
• Xe nâng: Có khoảng cách vận hành phù hợp và hạn chế nguy cơ va chạm.
• Hàng hóa: Pallet và hàng hóa phù hợp với kích thước, tải trọng của kệ.
• Kiểm tra: Phát hiện và xử lý sớm các dấu hiệu cong, móp, nghiêng, ăn mòn hoặc biến dạng.

Đặc biệt, doanh nghiệp không nên tự ý thêm tầng, tăng tải trọng, thay đổi beam hoặc di chuyển hệ thống kệ khi chưa đánh giá ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và độ ổn định.

An toàn trong kệ kho hàng

Vì sao an toàn trong kệ kho hàng là yếu tố bắt buộc?

An toàn trong hệ thống kệ kho hàng là yêu cầu bắt buộc vì ảnh hưởng trực tiếp đến con người, hàng hóa và tính liên tục của hoạt động kho vận. Kệ kho chịu tải trọng lớn, vận hành thường xuyên cùng xe nâng và nhân sự, nên chỉ một sai sót nhỏ trong thiết kế, lắp đặt hoặc sử dụng cũng có thể dẫn đến sự cố nghiêm trọng.

Việc tuân thủ tiêu chuẩn an toàn giúp giảm nguy cơ sập kệ, hạn chế hư hỏng hàng hóa, đồng thời đảm bảo môi trường làm việc ổn định, đúng quy định pháp lý và yêu cầu kiểm định trong kho công nghiệp.

2. Các tiêu chuẩn an toàn kệ kho hàng

Tại Việt Nam hiện chưa có một tiêu chuẩn duy nhất quy định toàn bộ yêu cầu về an toàn cho mọi loại kệ kho hàng. Doanh nghiệp có thể tham khảo các tiêu chuẩn liên quan đến kết cấu thép, tải trọng, chế tạo, lắp dựng và chống ăn mòn.

Các tiêu chuẩn trên đều có thể tra cứu thông tin tại hệ thống của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam (VSQI).

Tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống kệ

Bên cạnh các tiêu chuẩn Việt Nam, một số tiêu chuẩn quốc tế có tính chuyên sâu hơn đối với hệ thống kệ lưu trữ công nghiệp cũng thường được tham khảo trong thiết kế và vận hành.

ANSI MH16.1-2023 - Design, Testing, and Utilization of Industrial Steel Storage Racks quy định các yêu cầu tối thiểu về thiết kế kết cấu, thử nghiệm và sử dụng kệ thép công nghiệp. Tiêu chuẩn này áp dụng cho nhiều hệ thống như Selective, Push-back, Pallet Flow, Case Flow và một số hệ thống AS/RS. Tuy nhiên, ANSI MH16.1-2023 không áp dụng cho tất cả các loại kệ, chẳng hạn Drive-in/Drive-through và Cantilever có tiêu chuẩn/hướng dẫn riêng.

EN 15635 - Steel static storage systems - Application and maintenance of storage equipment tập trung vào việc sử dụng và bảo trì hệ thống lưu trữ bằng thép, trong đó có các yêu cầu liên quan đến vận hành, bảo trì và an toàn của hệ thống kệ. Đây là tài liệu tham khảo quan trọng khi xây dựng quy trình kiểm tra và quản lý an toàn kệ trong kho.

Lưu ý: Các TCVN là tiêu chuẩn kỹ thuật và không nên mặc định rằng mọi tiêu chuẩn trong danh sách đều bắt buộc áp dụng cho mọi hệ thống kệ kho. Việc lựa chọn tiêu chuẩn cần căn cứ vào loại kệ, thiết kế cụ thể, tải trọng, điều kiện nền sàn, môi trường sử dụng, loại công trình và yêu cầu pháp lý/ kỹ thuật của dự án. Đặc biệt, ANSI MH16.1 và EN 15635 là các tiêu chuẩn quốc tế chuyên ngành về kệ, nhưng việc áp dụng tại Việt Nam cần được xác định phù hợp với hồ sơ kỹ thuật và yêu cầu của từng dự án.

3. Các quy định cần biết

Ngoài yêu cầu về kết cấu, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình vận hành và quản lý an toàn kệ trong suốt quá trình sử dụng.

Các quy định an toàn trong sử dụng kệ kho hàng tập trung vào kiểm soát tải trọng, cách vận hành và trách nhiệm quản lý nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình lưu trữ.

Quy định về tải trọng sử dụng: Mỗi dãy kệ phải có thông tin tải trọng tối đa cho từng tầng và toàn bộ hệ thống, người vận hành cần tuân thủ tuyệt đối để tránh quá tải gây mất ổn định.

Quy định về bố trí và xếp hàng: Hàng hóa cần được phân bổ đồng đều, đặt đúng vị trí thiết kế và tuân thủ nguyên tắc lưu trữ như FIFO hoặc LIFO, tránh xếp lệch hoặc dồn tải về một phía làm tăng nguy cơ cong trụ, lệch khung.

Quy định về khoảng cách an toàn: Lối đi, khoảng hở giữa kệ và tường, trần kho phải đáp ứng yêu cầu vận hành xe nâng và thoát hiểm, giảm nguy cơ va chạm trong kho.

Quy định kiểm tra và giám sát: Doanh nghiệp cần phân công người phụ trách kiểm tra tình trạng kệ định kỳ, ghi nhận và xử lý kịp thời các dấu hiệu hư hỏng trước khi tiếp tục sử dụng.

4. FAQ - Câu hỏi thường gặp về an toàn trong kệ kho hàng

Kệ kho hàng có tiêu chuẩn an toàn riêng tại Việt Nam không?

Hiện chưa có một tiêu chuẩn duy nhất bao quát toàn bộ yêu cầu an toàn cho mọi loại kệ kho. Doanh nghiệp cần căn cứ vào loại kệ và điều kiện sử dụng để áp dụng các tiêu chuẩn liên quan đến kết cấu, tải trọng, lắp dựng, nền sàn và PCCC.

TCVN 5575:2024 có phải tiêu chuẩn dành riêng cho kệ kho không?

Không. Đây là tiêu chuẩn về thiết kế kết cấu thép, có thể được tham khảo trong phạm vi phù hợp khi thiết kế và đánh giá kết cấu của hệ thống kệ.

Có được tự ý tăng tải trọng của kệ không?

Không nên. Khi tăng tải trọng cần đánh giá lại khả năng chịu lực của beam, upright, liên kết, chân đế và nền sàn.

Kệ bị xe nâng va chạm có cần kiểm tra không?

Có. Đặc biệt khi va chạm vào cột, chân kệ hoặc các cấu kiện chịu lực. Nếu phát hiện biến dạng nghiêm trọng, cần ngừng sử dụng khu vực bị ảnh hưởng để đánh giá.

EN 15635 có bắt buộc áp dụng tại Việt Nam không?

Không nên mặc định như vậy. EN 15635 là tiêu chuẩn châu Âu về hệ thống kệ lưu trữ tĩnh, có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo về vận hành, kiểm tra và bảo trì.

5. Kết luận

An toàn kệ kho hàng cần được kiểm soát từ khâu thiết kế, lựa chọn tải trọng, sản xuất, lắp đặt đến quá trình vận hành và bảo trì. Doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến khả năng chịu tải của kệ mà còn phải kiểm soát nền sàn, xe nâng, pallet, cấu hình lưu trữ, tình trạng cấu kiện và yêu cầu PCCC.

Hi vọng qua bài viết này, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn về các tiêu chuẩn và quy định liên quan đến an toàn kệ kho hàng, từ đó lựa chọn, lắp đặt và vận hành hệ thống kệ đúng kỹ thuật, hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn cho hàng hóa cũng như người lao động.